Wat is synesthesie?
Synesthesie is een vorm van waarneming waarbij verschillende soorten informatie automatisch met elkaar verbonden raken. Een letter kan een kleur oproepen, een geluid een vorm, een woord een smaak. Ook abstracte reeksen zoals cijfers, dagen en maanden kunnen een vaste kleur of positie in de ruimte hebben.
Voor degene die dit ervaart, voelt dat meestal niet bijzonder. Die kleur, vorm of plek hoort er gewoon bij. Juist daardoor ontdekken sommige mensen pas vrij laat dat niet iedereen de wereld op dezelfde manier ervaart.
Verschillende vormen
- letters en cijfers met kleuren;
- dagen en maanden met kleuren;
- muziek en geluiden met kleuren of vormen;
- woorden die smaken oproepen;
- getallen, weken of jaren op vaste plaatsen in de ruimte;
- letters of cijfers met een eigen karakter of persoonlijkheid.
Sommige mensen zien kleuren als het ware vóór zich. Bij anderen ontstaat vooral een heel duidelijke innerlijke associatie. Kenmerkend is dat die verbinding vanzelf ontstaat en vaak opvallend stabiel blijft.
Heeft Spiky synesthesie?
Vandaag doet Spiky een synesthesietest.
Ze heeft namelijk gehoord dat sommige mensen bij iedere dag van de week een bepaalde kleur ervaren. Maandag kan bijvoorbeeld blauw zijn, terwijl donderdag overduidelijk donkergroen is. Andere mensen zien kleuren wanneer ze muziek horen, ervaren cijfers op vaste plaatsen in de ruimte of proeven een smaak bij bepaalde woorden en geluiden.
Spiky vindt dat onmiddellijk interessant.
Vooral omdat ze zelf bij de maanden van het jaar heel duidelijke kleuren heeft. Sommige maanden zijn licht en helder, andere donkerder. De kleur hoort gewoon bij de maand.
Spiky heeft daar nooit lang over nagedacht. Ze dacht eigenlijk dat iedereen dat had.
Blijkbaar niet.
Hoe werkt een synesthesietest?
Bij een kleurtest kiest iemand bijvoorbeeld voor letters, cijfers of dagen steeds de kleur die erbij hoort. Er bestaan geen goede of foute combinaties. Een A hoeft niet rood te zijn en een zeven hoeft niet groen te zijn.
Dezelfde begrippen komen tijdens de test meerdere keren terug. Daarbij wordt vooral gekeken naar consistentie. Wie een bepaalde letter automatisch met een kleur verbindt, kiest later meestal opnieuw vrijwel dezelfde tint.
Synesthesie komt best vaak voor
Naar schatting komt synesthesie voor bij ongeveer vier procent van de volwassenen. Veel mensen hebben bovendien meer dan één vorm. Iemand kan bijvoorbeeld kleuren ervaren bij maanden en tegelijkertijd getallen of jaren op vaste plaatsen in de ruimte zien.
Synesthesie komt ook vaker binnen families voor. Daarnaast worden verbanden gevonden met geheugen, associatief denken, creativiteit en neurodivergente kenmerken.
Het is geen stoornis. Voor veel mensen is het simpelweg een extra laag in de manier waarop informatie wordt ervaren en georganiseerd.
Synesthesie en een spiky profile
Ondertussen gaat Spiky verder met de test. Sommige kleuren blijken verrassend precies te moeten zijn. September is niet zomaar oranje. Het is een heel specifieke soort oranje, misschien met een beetje bruin erin. Een andere tint voelt simpelweg niet goed.
Juist dat maakt synesthesie zo interessant binnen het idee van een spiky profile. Verschillende soorten informatie blijken automatisch met elkaar verbonden te kunnen zijn. Een maand is niet alleen een naam en een plaats in de kalender, maar ook een kleur. Een cijfer kan tegelijkertijd een hoeveelheid, een positie, een karakter of een kleur zijn.
Het brein doet niet simpelweg meer of minder. Het organiseert de werkelijkheid op een eigen manier.
Die manier van organiseren kan bijdragen aan sterke herinneringen, bijzondere associaties en een rijke beleving. Het laat vooral mooi zien hoeveel variatie er bestaat in iets wat van buitenaf zo vanzelfsprekend lijkt als waarnemen.
Spiky begint steeds nieuwsgieriger te worden naar haar uitslag. Misschien heeft ze synesthesie. Misschien ontdekt ze zelfs verbindingen die ze altijd zo normaal heeft gevonden dat ze ze nooit eerder heeft opgemerkt.
Welke kleur heeft maandag voor jou?
Op het online synesthesieplatform van de Radboud Universiteit kun je verschillende synesthesietests doen. Doe de synesthesietest →